Cultuurbeleid zit in zoveel harten... De pijn van deze besparingen
vrijdag 9 oktober 2026
47 miljoen euro. Dat is wat de Vlaamse regering wegsnoeit in het culturele veld. Met een manke argumentatie en ongeziene gevolgen op Vlaams, bovenlokaal en lokaal niveau.
De cijfers liegen er niet om. De besparingen op cultuur hakken erin en leiden tot grote verslagenheid in de diverse deelsectoren. De sector sociaal-cultureel volwassenenwerk verarmt in snel tempo. De jongste ingreep zal opnieuw jobs kosten. Expertise vloeit weg. De Vlaamse regering bespaart deze keer 6,1 miljoen euro (-7,3%) op sociaal-culturele organisaties die net graag meer hadden ingezet op maatschappelijke uitdagingen en groei van vrijwillige inzet.
De amateurkunstensector ontspringt de dans, maar laat ons vooral niet vergeten dat zij eerder deze zomer al 607.577 euro (-5,8%) te slikken kregen, bij de toekenning van hun subsidies. Ook daar hoge verwachtingen terwijl de middelen geenszins volgen. De besparingen raken ook slagscheeps cultureel erfgoed, archieven en musea,... Traditie en geschiedenis lijken plots van geen tel meer.
Bovenlokaal cultuurwerk dan…
Exact 10 jaar geleden knipte Vlaanderen de band met het lokale cultuurbeleid door. Twee jaar later losten de provincies hun culturele bevoegdheden, al kwam een stimuleringsbeleid (het bovenlokaal cultuurbeleid) in de plaats om kansen te geven. Vandaag zien we die tussenlaag meer dan ooit verdampen. In juni ‘26 schreef De Federatie nog: “Het decreet bovenlokaal cultuurwerk is amper 6 jaar oud. Gaandeweg werd voortdurend geschaafd aan de intenties en gesneden in de budgetten.” Onze woorden zijn nog niet koud, of ook daar komt nog een schep bovenop. Dit decreet verliest ineens 4,7 miljoen (-44%) dat is bijna een halvering. Op een cruciaal moment want op de Kabinetstafel liggen 24 cultuurnota's van intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. Net ingediend. Uren over nagedacht en met grote goesting aan de startmeet van een nieuwe beleidsperiode. We waren net zo benieuwd naar de hefbomen die IGS’en konden bieden op vlak van infrastructuur, vrijwilligers, amateurkunsten, verbinding, vrijetijdsparticipatie, spreiding, noem maar. 1 oktober, de ‘richtdatum’ voor toekenning van subsidies, is allang verstreken. Het blijft voorlopig stil over wie hoeveel zal moeten inleveren. Idem dito voor de overgebleven projectlijn (die voor kleinschalige initiatieven stond al op hold): al het schoons van bovenlokale, transversale projecten verdwijnt stilaan van de radar. De kiem van vernieuwend initiatief wordt koudweg gesmoord. De Vlaamse Regering roomt vanaf 2027 ook 30% af op het Brussel cultuurbeleid waartoe ook bibliotheken en gemeenschapscentra behoren.Directeur Lien Verwaeren (OP/TIL): Besparingen bovenlokaal cultuurdecreet
De blik Cult!: Vlaamse Regering zet schaar in cultuur
Onderschat de rol van (boven)lokale ondersteuning niet.
Komen we op het lokale niveau
Dan houden we ons hart vast want ook op het Gemeentefonds wordt fors beknibbeld. Hoe steden en gemeenten met die minder inkomsten zullen omgaan, is te vroeg om weten. Maar we doen hier en nu al een cri du coeur: waak minzaam over evenwichten. Een overheid heeft naast een harde, economische logica ook een maatschappelijke opdracht te vervullen. Verplicht.
Lokale besturen moéten bijdragen aan het welzijn van hun burgers. Cultuur is daarin one of the golden keys. Via laagdrempelige bibliotheken/derde plekken, met nabije cultuurhuizen, via jeugdwerk, dankzij co-financiering van culturele samenwerkingsverbanden, het aanwakkeren en steunen van het verenigingsleven of amateurkunsten en gedreven cultuurwerkers dragen lokale besturen bij aan dit doel. Vandaar ons pleidooi. Benut je autonomie en hou je lokaal cultuurbeleid stevig overeind. Raak niet aan de kostbare fundamenten en beloftevolle kiemen van het kwetsbare vrijetijdsbeleid, maar ga zorgzaam om met weerloze dingen van waarde. Knip wat jarenlang is opgebouwd niet onbezonnen weg voor een extra strookje beton of boekhoudkundig cijfer. Hou wat warmte in de samenleving. Zeker lokaal. De generaties na u, zullen u zeer dankbaar zijn. Kan je echt niet anders dan richting cultuur kijken? Ga dan open het gesprek aan met je cultuuractoren. Wat kan anders, met de minste pijn? Want niets is kwetsender dan malconversatie rond lastige beslissingen.
Wat blijft nog over van de voornemens die Gennez bij haar aantreden uitsprak voor lokaal cultuurbeleid? Herlees de mooie woorden.
