Betoging lage resolutie web 42

Björn Rzoska nieuwe voorzitter van De Federatie

Sinds enkele weken is Björn Rzoska voorzitter van De Federatie. Hij volgt Herman Lauwers op die 11 jaar lang aan het roer stond. Met een brede achtergrond in cultuur, erfgoed, politiek en onderwijs, en een sterke persoonlijke betrokkenheid bij het sociaal-culturele veld, neemt hij het voorzitterschap op in een uitdagende context. We gingen met hem in gesprek over zijn parcours, zijn engagement en wat sociaal-cultureel werk en amateurkunsten voor hem betekenen.

Van geschiedenis naar veel engagement

Björn Rzoska studeerde geschiedenis aan de UGent en bleef aanvankelijk actief in de historische wereld, onder meer in het Rijksarchief Beveren. Daarna volgden functies op het kabinet van Wivina De Meester, was hij cultuurbeleidscoördinator in Sint-Lievens-Houtem en belandde hij in de erfgoedsector, onder meer bij FARO, waar hij zeven jaar werkte. In 2009 zette hij de stap naar de politiek, als ondervoorzitter van Groen naast voorzitter Wouter Van Besien. Hij zetelde twee legislaturen in het Vlaams Parlement, o.a. als fractieleider voor Groen. Vandaag is hij actief aan de Universiteit Antwerpen. Sinds april 2025 is hij er diensthoofd publieksdiensten en communicatie van het departement bibliotheek en archief.  Daarnaast is hij sinds vorig jaar ook voorzitter van het Vlaams Vredesinstituut. “Ook daar gaat het over het verkennen van alternatieve perspectieven, dialoog en diplomatie. In een moeilijk tijdsgewricht. Dat sluit sterk aan bij mijn bredere engagement.”

Sterke band met het sociaal-cultureel veld

De keuze voor het voorzitterschap van De Federatie komt niet uit het niets. “Van bij het begin van mijn loopbaan kwam ik intens in contact met het cultureel en sociaal-cultureel middenveld,” vertelt Björn. Zijn thesis – over het barakkenkamp van Lokeren vlak na WO II – werd als boek uitgegeven en leidde tot lezingen bij verschillende organisaties, van het Davidsfonds over het Vermeylenfonds tot de Marnixring. Ook in de erfgoedwereld ervaarde hij van dichtbij de kracht van vrijwilligers en geëngageerde burgers. Hij stond al verschillende keren op de theaterplanken dus ook podiumkunst is hem niet vreemd. Die band blijft ook vandaag levendig. Met zijn boek Gedeelde grond staat hij opnieuw op het podium, in een voorstelling over het oorlogsverleden van zijn twee grootvaders, samen met zijn broer die professioneel pianist is. “Zo bereik je een ander publiek. Dat is precies wat dit veld zo sterk maakt.”
Björn Rzoska DSCF0020 2 An Clapdorp

(c) An Clapdorp

Waarom sociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties ertoe doen

Volgens Björn is het belang van De Federatie – en bij uitbreiding van het sociaal-cultureel volwassenenwerk en de amateurkunsten – vandaag groter dan ooit. “Ik ben ervan overtuigd dat mensen zich levenslang blijven ontwikkelen. Dit veld creëert ruimte om bij te leren, vragen te stellen, elkaar te ontmoeten en maatschappelijke thema’s te verkennen.”Hij stelt vast dat het discours over het middenveld de voorbije jaren sterk is gekanteld. “Waar we vroeger trots waren op de rijkdom van ons middenveld, wordt het nu vaak voorgesteld als een probleem, een bedreiging zelfs. Dat is vreemd, zeker omdat veel politieke partijen zelf uit dat middenveld zijn ontstaan. Tegenspraak lijkt vandaag moeilijker te liggen, terwijl net daar vernieuwing ontstaat.”

Voorzitter in moeilijke tijden

Björn wil zich als voorzitter niet meteen profileren met grote persoonlijke accenten. “Het is te vroeg om een stempel te willen drukken. Wat ik wél wil doen, is mijn netwerken maximaal inzetten om ervoor te zorgen dat deze sectoren hun werk kunnen blijven doen.”“Het lijkt weinig ambitieus, maar als we erin slagen om te behouden wat er vandaag is, is dat in deze context al een belangrijke verwezenlijking. De manier waarop vandaag soms aan politiek wordt gedaan, is zorgwekkend.”

Een duidelijke boodschap

Tot slot heeft Björn een eenvoudige maar krachtige boodschap voor organisaties en vrijwilligers in het veld: “Volhouden. Blijf doen waar je mee bezig bent, hoe zwaar het soms ook is. Ik zie en begrijp de interne worstelingen, zeker bij organisaties die vandaag getroffen worden. Solidariteit blijft cruciaal.”
Bart Verhaeghe Neem contact op met Bart