Betoging lage resolutie web 42

Vuurwerk rond cultuurbesparingen in Vlaams Parlement

De Vlaamse regering mag dan wel beslist hebben om 47,5 miljoen euro te besparen op cultuur, daarmee is het politieke debat nog lang niet beslecht. Dat bleek op 12 november tijdens de bespreking van de begroting in de cultuurcommissie van het Vlaams Parlement. Cultuurminister Caroline Gennez verdedigde de gemaakte keuzes, maar kreeg daarbij ook vanuit de meerderheid kritische vragen en bedenkingen. Vooral de impact op het culturele ecosysteem en de betrouwbaarheid van de overheid riepen vragen op. Op 19 november deel twee van het debat.

Te weinig supporters

Terwijl de forse ingrepen in de cultureel-erfgoedsector terecht veel aandacht kregen, kwamen ook de besparingen op het sociaal-cultureel volwassenenwerk, de bovenbouw en het (boven)lokale cultuurbeleid nadrukkelijk aan bod. We zetten enkele voor onze sectoren relevante uitspraken en tussenkomsten op een rij.“Het cultuurbeleid is een absolute kerntaak van de Vlaamse overheid. Het is ook de eerste en de oudste Vlaamse bevoegdheid. Ze verdient aandacht en budgettair respect.” Hiermee opende cultuurminister Gennez op donderdag 12 november de bespreking van de begroting in de Cultuurcommissie van het Vlaams Parlement. Met een bevestiging dat het “geen makkelijke strijd” was in de regering, want, zo ervaart de minister het: “Het cultuurbeleid heeft te weinig supporters, in de samenleving maar ook in de brede politiek”. 

Voldoende weefsel overhouden

En ja, er is de globale besparing van 47,5 miljoen euro.  Maar tegelijk kan er op deelposten ook groei worden opgetekend: er komt 8,6 miljoen euro index bij, de beleidslijnen cultuur en zorg en cultuureducatie kunnen rekenen op 3,2 miljoen.De meeste aandacht moest vanzelfsprekend gaan naar de besparingen. “We hebben hier keuzes gemaakt met gerichte maatregelen om zo voldoende weefsel over te houden om recht te krabbelen op een moment dat het economisch wat beter gaat”. “Dat is soms zuur”, zegt de minister, maar ze wil “ook flankerende maatregelen bekijken, zonder valse verwachtingen te creëren”.

Makers als "meest kwetsbare groep" ontzien

En “de meest kwetsbare groep in het beleid zijn de makers: schrijvers, acteurs, theatermakers”. Haar -ook wel binnen de meerderheid bekritiseerde- uitgangspunt bleef om die zoveel mogelijk te ontzien. En dus vindt ze opnieuw een “kritische blik naar de bovenbouw” nodig. Het rationaliseren van de steunpunten moet 5,9 miljoen opleveren. Deze zware ingreep kan volgens de minister door “dubbel werk te vermijden, versnippering te verminderen en ondersteuning duidelijker te organiseren”. Een aantal commissieleden vond het niet correct dat op het moment van de bespreking nog niet duidelijk was hoe deze zware besparing zou worden toegepast.

Cultuur mag geen onderlinge strijd zijn

De minister erkende dat het sociaal-cultureel volwassenenwerk hard wordt getroffen. Maar tegelijk verzette ze zich tegen een perceptie als zou het middenveld bestaan uit “subsidieslurpers”. “We hebben naast een overheid en een markt een kritisch middenveld nodig dat een tegenmacht kan en mag zijn". “Cultuur mag nooit een onderlinge strijd zijn. Er is de voorbije weken veel inkt gevloeid over de begrotingsmaatregelen en sommigen hebben er dan maar een strijd van gemaakt tussen erfgoed en kunsten of het sociaal-cultureel werk. Dat is, wat mij betreft, zeer kort door de bocht”.

Erfgoed verwerkt bijna de helft van de besparingen

Na de toelichting door de minister was het de beurt aan de parlementsleden. Zij deelden hun voornaamste blik op de beslissingen en stelden vragen, waarop de minister tijdens de volgende commissievergadering (19/11) ingaat. Manu Diericx (N-VA) kan zich vinden in het globaal te besparen bedrag in cultuur en bijvoorbeeld ook in het principe om zoveel mogelijk “de makers” te ontzien, want “zonder makers, geen cultuur en geen economische return”. Tegelijk maakt de fractie zich grote zorgen over de cultureel-erfgoedsector, die “eigenlijk bijna de helft van de besparingen op cultuur pakken”. 
Manu Diericx (parlementslid voor N-VA) (c) Emy Elleboog

Manu Diericx (N-VA)

Cultuurbesparingen onlogisch

Frederik Sioen (Vooruit) noemde de omvang van de cultuurbesparingen “onlogisch”. Zeker in tijden van economische crisis en populistische stemmen die vrij spel krijgen om fake news te verspreiden. “Dan is cultuur een bondgenoot voor een hechte samenleving, een partner voor de gemeenschapsvorming, een drijvende kracht voor economische groei en een gezonde democratie”. Hij vroeg zich ook af hoe de besparing op sociaal-cultureel volwassenenwerk impact heeft op het traject rond het nieuwe decreet voor de sector.
Frederik Sioen, Vlaams Parlementslid voor Vooruit (c) Sophie Nuyten

Frederik Sioen

Een onbetrouwbare overheid

Katrien partyka

Katrien Partyka (CD&V)

Katrien Partyka (CD&V) klonk scherp voor haar coalitiepartner, over de erfgoedbesparingen, de ingrepen op het (boven-)lokaal cultuurbeleid en over de zoveelste besparing op sociaal-cultureel volwassenenwerk, waarbij ze verwees naar de oplijsting die wij maakten. met hierin de opeenvolgende besparingen in deze sector.“We hebben net een uitspraak gedaan over de subsidies die toegekend zijn. We hebben net afspraken gemaakt over een nieuw decreet. We kunnen niet blijven op deze manier werken met de organisaties als de overheid zich onbetrouwbaar toont”. “Hoe kunnen we blijven besparen op organisaties die net mensen samenbrengen, engagement stimuleren, een multiplicator zijn, die met dat klein beetje overheidsmiddelen veel meer realiseren dan waarvoor ze geld krijgen”. Ze sprak ook over een cultureel ecosysteem op losse schroeven, verwijzend naar de signaalnota van de SARC.

Onwetend op een zucht van nieuwjaar

Gwendolyn Rutten (Anders) geselde de foute keuzes van de Vlaamse regering: “Eén jaar rente op de deelname in de luchthaven kost meer dan de hele besparing op cultuur”. De besparingen op het sociaal-cultureel volwassenenwerk zijn ook voor haar een doorn in het oog: “waarom deze besparing als je opnieuw heel je sector op stelten zet?”. Ook hekelde ze - net als andere parlementsleden - het feit dat de organisaties nog niet weten hoe de besparing hen zal treffen: “Het minste is dat die mensen op een zucht van de start van een nieuw werkjaar toch wel zouden mogen weten hoeveel middelen ze gaan krijgen”. 
Gwendolyn Rutten lage resolutie 16

Gwendolyn Rutten (Anders)

Minister spreekt zichzelf tegen

Bram jaques tegel

Bram Jaques (Groen)

Bram Jaques (Groen) hoorde de minister aangeven dat cultuur geen onderlinge strijd mag zijn, maar wierp haar voor de voeten dat “wat ervan wordt gemaakt, komt door wat uzelf erover zegt”. Hij had het over de “tegenstelling tussen makende kunsten en werkende of bewarende kunsten”, maar evengoed over wat hij “desinvesteren in het (boven-)lokale niveau” noemde. De nieuwe besparing op het sociaal-cultureel volwassenenwerk valt volgens hem “moeilijk te rijmen met de grote nadruk die de minister hecht aan culturele democratie, meerstemmigheid en participatie”.  Dat de minister in de toelichting bij de begroting bovendien aangaf niet te besparen op amateurkunsten “voelt een beetje dubbel aan”, zo zei hij ook, “want de amateurkunstenorganisaties kregen in de zomer al te horen wat ze moeten besparen in 2027”.

Opnieuw kind van de rekening

Ilona Vandenberghe (PVDA) beriep zich op een studie van professor De Corte om vast te stellen dat “Cultuur op 22 jaar liefst één vijfde van haar middelen verloren”. “Ook het sociaal-cultureel volwassenenwerk is weer al eens kind van de rekening”, zo klonk het, “een sector die durft beleid in vraag te stellen, mensen te organiseren en kritisch te leren nadenken, die gemeenschappen vormt en versterkt, mensen de kans geeft om te blijven leren”. 
Ilona vandenberghe

Ilona Vandenberghe (PVDA) 

Voor Filip Brusselmans (Vlaams Belang) was de keuze overigens eenvoudig: “Alleen al in het sociaal-cultureel volwassenenwerk valt er 70 of 80 miljoen euro te rapen”. Dat is, voor een goed begrip, het (meer dan) schrappen van de volledige sector.

Wil je de commissievergadering herbekijken? Klik dan hier. Op 19 november krijgen de commissieleden antwoord van de minister en gaan ze in debat.