Zorgzaam weefsel. Cultuur & welzijn dichter op elkaars vel.
vrijdag 21 november 2025
De bevoegdheden cultuur & welzijn zitten deze legislatuur in één hand. Een unieke combi die kansen biedt om beide domeinen écht als een tandem te zien. Minister Gennez werkt aan een gezamenlijk visietraject waar experten uit verschillende hoeken mee vorm geven aan een gedeeld beleidskader en toekomstige samenwerkingen. De Federatie doet alvast een eerste opgooi met haar bundel ‘Zorgzaam weefsel’.
Onze kracht
Sociaal-cultureel volwassenenwerk en amateurkunsten opereren al vele jaren op het kruispunt met welzijn. Onze sectoren maken de zorg weer menselijk. Ze creëren tijd, aandacht en betekenis in zorgsystemen die vaak louter functioneel moeten draaien. De voorbeelden zijn talrijk. Op een mooie junidag verzamelden we op een uur tijd meer dan 20 praktijken. We deden ook een eerste opgooi welke beslissingen nodig zijn om de twee werelden dichter bij elkaar te brengen. Mits ruimere ondersteuning, specifiek op dit kruispunt, kunnen we uitgroeien tot nog meer krachtige actoren dan vandaag.Wat zijn de voorwaarden?
1. Versterk bestaande praktijkenSociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties leveren onmisbare bijdragen aan verbinding, zorg en het bereiken van kwetsbare groepen. Om deze rol te versterken, zijn de structurele middelen (zeker na de besparing) ontoereikend. Samenwerking mag nooit afgestraft worden als ‘dubbele subsidiëring’. Meer ondersteuning, meer doorverwijzing naar extra financiering en meer lof voor de inspanningen zijn nodig. 2. Betrek het sociaal-cultureel middenveld in welzijnsbeleid
Wie brede maatschappelijke betrokkenheid op dit thema wil, heeft dit middenveld nodig. Vanuit onze onafhankelijke rol sensibiliseren en activeren we. Vullen aan waar nodig met de kracht van duizenden vrijwilligers. Benut de kansen om kennis en kunde steviger te verankeren, ook in relatie met lokale besturen.
3. Investeer in professionele bruggenbouwers
Cultuur en welzijn vinden elkaar steeds vaker, maar verschillen erg in werking. Vakjargon en tijdsdruk remmen de samenwerking af. Verbindende professionals die beide sectoren door en door kennen, kunnen barrières doorbreken en accelereren. Gericht investeren in transversaal werken versterkt het beleid en kan op lange termijn een terugverdieneffect betekenen. 4. Toon en stimuleer goede voorbeelden
De praktijk bewijst dat samenwerking loont. Breng daarom inspirerende initiatieven veel vaker in beeld, stimuleer uitwisseling en geef steunpunten ruimte om expertise te delen. Met de steun van overheid en pers kunnen de praktijken niet alleen meer zichtbaarheid krijgen, maar ook uitgroeien tot breed gedragen modellen.
Cultuur en welzijn vinden elkaar steeds vaker, maar verschillen erg in werking. Vakjargon en tijdsdruk remmen de samenwerking af. Verbindende professionals die beide sectoren door en door kennen, kunnen barrières doorbreken en accelereren. Gericht investeren in transversaal werken versterkt het beleid en kan op lange termijn een terugverdieneffect betekenen. 4. Toon en stimuleer goede voorbeelden
De praktijk bewijst dat samenwerking loont. Breng daarom inspirerende initiatieven veel vaker in beeld, stimuleer uitwisseling en geef steunpunten ruimte om expertise te delen. Met de steun van overheid en pers kunnen de praktijken niet alleen meer zichtbaarheid krijgen, maar ook uitgroeien tot breed gedragen modellen.
5. Maak cultuurparticipatie haalbaar voor financieel kwetsbaren
Cultuur vergroot welzijn, maar niet alle organisaties kunnen (zeker na besparingen) zelf de lage inschrijvingsgelden of sociale kortingstarieven -zoals de UiTPAS- financieel blijven dragen. Ze waarschuwen ook voor een vaak te zware bewijslast. Verder willen armoedeorganisaties hun kennis graag delen, maar dan moeten ze daarvoor meer de ruimte krijgen. 6. Kies voor duurzaamheid boven projectlogica
Projectfinanciering jaagt vernieuwing na, terwijl er nood is aan duurzaamheid. Vertrek eens vaker vanuit de reeds aanwezige, sterke reguliere werking en beloon stabiele partnerschappen. Overweeg je een transversale subsidielijn met cofinanciering vanuit cultuur en welzijn? Denk dan niet alleen aan experiment, maar ga na hoe je successen van bestaande werkingen kan verankeren. 7. Denk sectoroverschrijdend: betrek ook onderwijs & werk
Opleidingen sociaal-cultureel werk moeten beter aansluiten bij de complexe praktijk en de toenemende verwevenheid van cultuur en welzijn. Daarnaast botsen engagement, vrijwilligerswerk en mantelzorg te vaak met flexijobs en studentenarbeid. Een coherenter arbeids- en vrijetijdsbeleid voorkomt ongewenste effecten en ondersteunt maatschappelijke inzet.
Cultuur vergroot welzijn, maar niet alle organisaties kunnen (zeker na besparingen) zelf de lage inschrijvingsgelden of sociale kortingstarieven -zoals de UiTPAS- financieel blijven dragen. Ze waarschuwen ook voor een vaak te zware bewijslast. Verder willen armoedeorganisaties hun kennis graag delen, maar dan moeten ze daarvoor meer de ruimte krijgen. 6. Kies voor duurzaamheid boven projectlogica
Projectfinanciering jaagt vernieuwing na, terwijl er nood is aan duurzaamheid. Vertrek eens vaker vanuit de reeds aanwezige, sterke reguliere werking en beloon stabiele partnerschappen. Overweeg je een transversale subsidielijn met cofinanciering vanuit cultuur en welzijn? Denk dan niet alleen aan experiment, maar ga na hoe je successen van bestaande werkingen kan verankeren. 7. Denk sectoroverschrijdend: betrek ook onderwijs & werk
Opleidingen sociaal-cultureel werk moeten beter aansluiten bij de complexe praktijk en de toenemende verwevenheid van cultuur en welzijn. Daarnaast botsen engagement, vrijwilligerswerk en mantelzorg te vaak met flexijobs en studentenarbeid. Een coherenter arbeids- en vrijetijdsbeleid voorkomt ongewenste effecten en ondersteunt maatschappelijke inzet.
Dit is slechts een eerste aanzet die om verdere verkenning en verdieping vraagt. Sociaal-cultureel werk en amateurkunsten verdienen daarom een plek in de dialoogtafels die de minister op het oog heeft.
