Betoging lage resolutie web 42

De manier waarop de conceptnota 'regionale sociaal-culturele organisaties' inkleurt, houdt risico's in

Dossier: Decreet Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk

De Vlaamse Regering wil werk maken van een nieuw decreet voor het sociaal-cultureel volwassenenwerk. De conceptnota die begin deze zomer werd goedgekeurd, zet de krijtlijnen uit. Voor organisaties die landelijk actief zijn, maar ook voor organisaties die zich enten op een regio. Het kader dat deze laatste krijgen aangereikt, dreigt een goed werkend systeem onderuit te halen en chaos te creëren. Bovendien komt dit als een donderslag bij heldere hemel. Welke risico's zien we? 

Avansa Oost Brabant Paulina Januszewska 1

'Generatie Conversatie' georganiseerd door Avansa Oost-Brabant. Foto: Paulina Januszewska

👉 Over de kansen en de aandachtspunten in de conceptnota lees je dit apart artikel.

👉 De SERV en de Verenigde Verenigingen maken zich oprecht zorgen over dit voorontwerp van decreet dat extremisme en subsidiefraude wil bestrijden. Hoe verhoudt dit zich tot een toekomstig nieuw decreet op het sociaal-cultureel volwassenenwerk?

Wat bestaat er vandaag

Twaalf Avansa's vormen een stevig geworteld regionaal sociaal-cultureel netwerk tot in de kleinste uithoek van Vlaanderen. Ze nemen een grote verantwoordelijkheid voor een complexe opdracht. Ze rollen zowel voor het brede publiek, als voor kwetsbare doelgroepen een laagdrempelig en betaalbaar aanbod uit. Zelden alleen, meestal in partnerschap en cocreatie. Daar worden de inwoners van hun regio beter van. Het aantal thema's dat ze aanraken zijn nauwelijks te tellen. Want ze denken en handelen van onderuit. Wat zijn de regionale noden? Welke maatschappelijke uitdagingen doen zich voor? Wie of wat kunnen we ontzorgen of versterken om dingen in beweging te krijgen? Al decennia lang bewijzen deze regionale toppers hun degelijkheid als onafhankelijke brugfiguur of deeltjesversneller. En toch vindt de Vlaamse Regering dat het fundamenteel anders moet. Tot grote verontwaardiging van wie de ingenieuze onderbouw van dit ecosysteem ziet. 

Wat zegt de conceptnota?

Het uitgangspunt voor de vooropgestelde veranderingen is het doortrekken van één logica. Vlaanderen streeft naar een open, dynamisch en eenvoudig decreet en kopieert in haar enthousiasme net iets te gretig het 'landelijk model' naar het regionale.
  • Ten eerste kiest ze voor 'een open benadering' waarbij ook nieuwe regionale organisaties de kans krijgen om subsidie aan te vragen.
  • Ten tweede krijgen alle regionale spelers een duidelijker omschreven opdracht als regionale verbinder om maatschappelijke transities aan te gaan.
  • Tot slot wordt het vast subsidiebedrag per inwoner losgelaten.
Wij zien hierin een paradox. Hoe meer Vlaanderen van een regionale organisatie verwacht, hoe minder evident het is om binnen datzelfde landschap een ‘concurrentiemodel' te organiseren waarvan de financiering bovendien onzeker wordt. Zo verzwakt de solide basis die Avansa's nu garanderen. Bovendien haalt het de onderlinge samenhang onderuit, een ambitie die ook in de conceptnota te lezen staat. 

Wat staat op het spel?

Logo Avansa algemeen
Welke sociaal-culturele regionale werking wil Vlaanderen op lange termijn? Deze politieke contouren zorgen alleen maar voor meer verrommeling, ondoordachte besteding van middelen en verloochening van eigen leidende principes zoals minder planlast, goed bestuur, duidelijkheid. Hoe meer spelers in een gebied, hoe moeilijker om de eigenlijke opdracht uit te voeren. Horen we daar trouwens in de toekomst al de roep om fusies weerklinken?
Meer spelers betekent geen extra diversiteit, maar gewoon meer van hetzelfde. Door deze versnippering verliezen inwoners aan kwaliteit, verliest de regio aan draagkracht en verliezen partners de duidelijkheid tot wie ze zich kunnen richten. 
We begrijpen dat heel wat bovenlokale initiatieven tussen kant en wal vallen wat structurele subsidies betreft. Vlaanderen kan dit probleem enkel oplossen door de bovenlokale subsidiepot aanzienlijk te laten stijgen. Maar maak intussen niet kapot waar net een hefboom zit.Uiteraard zijn Avansa's niet onaantastbaar, maar het systeem stimuleert nu al een open houding. Waar Avansa's niet voldoen aan de strenge kwaliteitscontroles, dan gaan ze eruit. Ze werken quasi altijd in partnerschap en versterken dikwijls bottom up dat er is. 
De conceptnota baart de Avansa's nog enkele kopzorgen. Zo ontbreekt er een humaan uitdoofscenario als een Avansa na een slecht rapport wordt stopgezet. Daarnaast is er de drang om kwantiteit boven kwaliteit te stellen en fronsen de wenkbrauwen wanneer men woorden leest als 'we verwachten meer samenwerking om uitdagingen aan te pakken' aangezien regionale organisaties hier nu ook al heel wat inspanningen voor doen.

Jaren hebben Avansa's aan hun sterke positie gewerkt. Ze genieten een groot vertrouwen bij partners en publiek. Daarom kan men best zorgzaam omgaan met hun opdracht. Dat doet deze conceptnota niet. 

Elke Verhaeghe Neem contact op met Elke