Federale regering plant administratieve vereenvoudigingen: ook voor vzw’s?
zondag 1 maart 2026
Eind december keurde de federale regering – op voorzet van bevoegd minister Van Petegem – een indrukwekkende lijst met vereenvoudigingsprojecten goed. Tussen de vele technische dossiers zitten ook een aantal maatregelen die het leven voor vzw’s makkelijker kunnen maken. We lichten ze hier kort toe en beklemtonen alvast dat het hier om een plan gaat, nog niet om realisaties.
Verplichte neerlegging jaarrekening bij de Nationale Bank
De verplichte neerlegging van de jaarrekening voor VZW’s en stichtingen verhuist van de griffie naar de balanscentrale van de Nationale Bank van België. Bij de griffie is dit momenteel gratis, bij de Nationale Bank niet. Voor kleine vennootschappen en verenigingen zou de neerleggingskost echter worden geschrapt. Dat is in principe goed nieuws, al blijft de vraag in welk format die neerlegging zal moeten gebeuren. Komt er een vereenvoudigd model? Hoe worden kleine verenigingen precies gedefinieerd? Bij de uitwerking van een nieuw model dringt betrokkenheid van de sector zich op.JustAct
JustAct moet het VZW’s eindelijk mogelijk maken om authentieke akten – zoals oprichtingsakten, statuten en -bestuurswijzigingen – digitaal in te dienen. Tegelijk zou het Belgisch Staatsblad verder worden gedigitaliseerd. Dit is een maatregel die al vaker beloofd werd, maar tot hiertoe nooit gerealiseerd. Als dit effectief wordt uitgerold, betekent dit voor VZW’s een grote stap vooruit: minder papier, minder verplaatsingen, en een snellere verwerking.
Banken krijgen toegang tot bewijsstukken UBO-register
Banken moeten omwille van de Europese wetgeving hun klanten screenen. Dat moet dus ook bij VZW’s, wat geregeld tot problemen leidt. Vandaag hebben banken al inzage in het UBO-register, maar niet in de bijbehorende bewijsstukken. Daardoor vragen ze die documenten opnieuw op bij verenigingen. Zowel voor banken als voor VZW’s is dat een bijkomende last. Als banken rechtstreeks toegang krijgen tot de bewijsstukken, valt die dubbele controle weg. Minder administratie en minder frustratie dus. Meer hierover leest u in dit artikel.Geen statutenwijziging meer bij aanpassing intern reglement
Telkens een VZW haar intern reglement aanpast, moet die VZW ook de statuten aanpassen. Dit brengt elke keer een kost en rompslomp met zich mee. Nu zou men het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen aanpassen zodat dit niet langer moet. Dat betekent minder publicatiekosten; voor VZW’s die hun intern reglement geregeld actualiseren, is dit een structurele lastenverlaging.Online consultatie strafregister
Strafregisteruittreksels zouden digitaal beschikbaar worden via MyGov/MyData. Dat zou handig zijn voor organisaties die deze uittreksels verplicht moeten opvragen bij hun werknemers en vrijwilligers, zoals bijvoorbeeld in het sociaal-culturele werk en het jeugdwerk het geval is. De bijhorende vragen rond privacy en hoe deze organisaties hiermee moeten omgaan, zijn hiermee echter niet opgelost.Hogere drempel voor rapportering overheidsopdrachten
Verenigingen die onder de wetgeving overheidsopdrachten vallen, moeten vandaag alle uitgaven boven drieduizend euro specifiek registreren en rapporteren. Die drempel zou nu verhoogd worden naar dertigduizend euro. Dit zou voor de betrokken VZW’s een terugkeer naar een ‘normale’ situatie zijn en een aanzienlijke administratieve verlichting betekenen.Versterkte only-once-wet
Het only-once-principe stelt dat de overheid geen gegevens meer opvraagt die ze al heeft. Dit principe – populair in partijprogramma’s en regeerakkoorden – blijft in de feiten helaas vaak dode letter. Nu is er de ambitie om het toepassingsgebied te verruimen, het aantal authentieke bronnen binnen de overheid uit te breiden en het principe afdwingbaar te maken. Wat deze ambities concreet zullen betekenen, is afwachten.Afschaffing meldingsplicht vrijwilligerswerk
We eindigen met een maatregel die stilaan een klassieker is in vereenvoudigingsplannen. Werklozen en bruggepensioneerden met een uitkering van de RVA moeten al jarenlang vooraf ‘een melding’ doen bij de RVA als ze vrijwilligerswerk willen doen. Voor deze groep kandidaat-vrijwilligers is dit een mentale en administratieve drempel. Ook leefloners moeten toestemming vragen bij het OCMW, alvorens zich als vrijwilliger te kunnen engageren. Als klap op de vuurpijl moeten ook ambtenaren die vrijwilligerswerk willen doen vooraf toestemming vragen aan hun dienstoverste. De afschaffing van die meldingsplicht staat al lang ter discussie. Over de pro en contra’s is al veel inkt gevloeid. Zeker is dat de afschaffing van deze drempels een positieve zaak zou zijn voor alle VZW’s die met vrijwilligers werken.Tot slot
Het zijn mooie beloftes, waar VZW’s enthousiast mogen over zijn, maar niet alle projecten zijn al goed uitgewerkt en alles staat of valt met de uitvoering of de concrete implementatie. Waar nodig is ook betrokkenheid van de sector aangewezen, want administratieve vereenvoudiging is pas geslaagd als VZW’s ze ook echt voelen in hun werking. Een regeringsbreed plan is dan een noodzakelijke eerste stap.
[Dit artikel verscheen zonet ook in VZW Actueel]
