Banken binnenkort milder voor vzw's?
maandag 9 februari 2026
Dossier: Zakelijk en financieel
Voor heel wat vzw's is het intussen herkenbaar: een bankrekening openen of behouden blijkt geen evidentie meer. Dossiers blijven hangen, extra documenten worden opgevraagd, communicatie verloopt stroef – of erger nog: vzw’s worden proactief geweigerd als klant. Vandaag zien we nog geen structurele doorbraak, maar wel enkele hoopvolle pistes die mogelijk het verschil kunnen maken.
Deze problematiek staat al geruime tijd op onze radar. Binnen de Impactcoalitie – een federaal netwerk van organisaties voor het maatschappelijk belang – brachten we de knelpunten in kaart en op regulitis.be vind je een overzicht van de uitdagingen rond toegang tot bankdiensten voor verenigingen.
Waarom loopt het zo moeilijk?
Banken zijn gebonden aan strenge regels rond de bestrijding van witwaspraktijken (AML) en financiering van terrorisme (FT). Voor elke klant moeten ze een grondig ‘know your customer’-onderzoek uitvoeren, inclusief een risicoanalyse. In de praktijk dekken banken zich vaak sterk in. Dat leidt tot wat men ‘de-risking’ noemt: het systematisch mijden van klantengroepen die als risicovol worden beschouwd – waaronder soms ook vzw’s.
Voor banken spelen daarbij verschillende factoren: de complexiteit van vzw-structuren, onduidelijkheid over bestuurders of uiteindelijke begunstigden (UBO’s), en de administratieve opvolging. Toegegeven, verenigingen zijn zelf niet altijd volledig in orde met de administratieve verplichtingen zoals het KBO of het UBO-register. Wat dan weer veel te maken heeft met de (nog steeds) stijgende administratieve lasten. Deze combinatie van strenge regelgeving, risicomijdend gedrag en administratieve complexiteit zorgt voor een ontvlambare cocktail, met dus grote gevolgen voor het verenigingsleven.
Federale regering erkent het probleem
Het federale regeerakkoord van februari 2025 bevat een belangrijke passage over de-risking: “De regering vraagt de regulator om bijkomende controles uit te voeren op het fenomeen van de-risking door banken en kredietinstellingen.” Daarnaast is in de kersverse lijst met vereenvoudigingsprojecten van het kabinet Van Petegem een beloftevolle maatregel opgenomen, namelijk banken toegang verschaffen tot de bewijsstukken van het UBO-register. Vandaag hebben banken wel inzage in het UBO-register, maar niet in de onderliggende bewijsstukken. Daardoor vragen ze die documenten opnieuw rechtstreeks op bij hun klanten. Verenigingen moeten dus dezelfde informatie opnieuw verzamelen en doorsturen, maar in andere, vaak heel complexe, formats. En daar loopt het dus wel eens fout. Als banken rechtstreeks toegang zouden krijgen tot die bewijsstukken, zou dat een belangrijke stap vooruit zijn: minder dubbele administratie voor vzw’s, minder fouten en snellere en efficiëntere controle. Deze ambitie past overigens ook in het bredere pleidooi voor het ‘only once’-principe.Febelfin en Impactcoalitie stellen richtlijnen op voor banken
Naast beleidsambities is er ook beweging in het overleg met de financiële sector. De Impactcoalitie ging samen met Febelfin, de Nationale Bank en Unisoc in gesprek om – naar Nederlands voorbeeld – een kadernota uit te werken met richtsnoeren voor banken. Resultaat: een recent akkoord over “Richtsnoeren voor een risicogebaseerde analyse, met betrekking tot IZW’s en mutualiteiten”. Deze richtsnoeren zijn nog pril, maar zijn een belangrijke stap. Ze beogen een verduidelijking van de regels die banken moeten toepassen bij hun risicobeoordeling van verenigingen. Tegelijk moeten ze vzw's bewust maken over hoe hun dossier wordt bekeken. Tot slot zouden ze banken een beter inzicht moeten geven in de werking en de eigenheid van de non-profitsector.Het document benoemt zowel risicoverhogende als risicoverlagende factoren. Dat kan helpen om de risicobeoordeling meer genuanceerd en proportioneel te maken, in plaats van automatisch naar uitsluiting of weigering te grijpen.Dit zal de problematiek niet in één klap oplossen. Maar het creëert wel een kader dat de dialoog tussen banken en verenigingen kan verbeteren en het risico op ongenuanceerde de-risking kan verkleinen.Nog geen doorbraak, wél beweging. De toegang tot bankdiensten is een basisvoorwaarde voor het functioneren van verenigingen. Zonder rekening geen lidgelden, geen subsidies, geen werking. Een structurele oplossing is er nog niet, maar we zien gelukkig wel duidelijke signalen in de goede richting. Wij blijven dit dossier opvolgen.
Botst jouw organisatie op problemen hieromtrent? Laat het ons weten. Jullie ervaringen helpen om dit dossier bovenaan de stapel te houden.
