2019102 Av Groepsfoto Web Low 11 lowres200

Inflatie en energiekosten: waar kan jouw organisatie aankloppen voor steun?

Dossier: Energiecrisis

De stijgende prijzen door de inflatie en de exploderende energieprijzen treffen iedereen, dus ook sociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties. Intussen namen alle beleidsniveaus in ons land enkele maatregelen om de pijn te verzachten. Die zijn meestal gericht op burgers en bedrijven, waarbij vzw’s soms wel, maar meestal niet meegenomen zijn. Over de Vlaamse maatregelen werd minister Jambon in de parlementaire commissie cultuur aan de tand gevoeld. In dit artikel zetten we één en ander op een rijtje.

Federale maatregelen

Verlaging btw op elektriciteit en gas De federale regering heeft de verlaging van de btw op elektriciteit en aardgas van 21 naar 6 procent verlengd tot 31 maart 2023. Deze maatregel geldt voor alle gezinnen en wordt automatisch verrekend in de energiefactuur. In De Standaard van 18 juni 2022 bevestigde minister van financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) dat de verlaging van de btw op gas ook voor vzw’s geldt. Wie bij de energieleverancier een contract ‘zakelijk verbruik’ afsloot, komt nu ook in aanmerking voor een accijnsverlaging in de maanden november en december 2022. De accijnzen worden in die maanden herleid tot het Europese minimum. De btw-verlaging naar 6% wordt toegepast voor alle Belgische residentiële consumenten die een elektriciteits- en/of gascontract hebben afgesloten met hun leverancier. Voor elektriciteit geldt de verlaging van 1 maart 2022 tot 31 maart 2023. Voor gas is dit van 1 april 2022 tot 31 maart 2023. Bij professionele gascontracten en op plaatsen met een collectieve verwarmingsinstallatie (op gas) geldt de verlaging vanaf 1 augustus 2022, tot dezelfde einddatum. Professionele elektriciteitscontracten vallen niet onder de verlaagde btw-regeling.
Uitstel van betaling RSZ Als je een bedrijf in moeilijkheden bent door de stijgende energieprijzen, dan kan je voor het 4de kwartaal van 2022 betalingsuitstel aanvragen voor je sociale bijdragen. De bijdrage van het 4de kwartaal van 2022 is dan uiterlijk te betalen tegen 15 december 2023 (i.p.v. 31 december 2022). Uitstel is geen afstel. Er wordt gewerkt met een afbetalingsplan. Voor 2023 worden de loonindexeringen gerespecteerd, maar de werkgevers worden gecompenseerd via een vermindering van de netto werkgeversbijdragen. De maatregel geldt zowel voor grote als kleine ondernemingen, als voor profit- en non-profitondernemingen. Voor het 1ste en 2de kwartaal 2023 is een vermindering van de RSZ-bijdragen voorzien. Het gaat om een vermindering van 7,07% van de netto patronale basisbijdragen. De technische uitwerking van deze maatregel dient nog verder te gebeuren. (De netto patronale bijdrage = de effectief te betalen werkgeversbijdragen, dus de totale werkgeversbijdragen (25% voor categorie 1 en 3a, +/- 34% voor categorie 2 en 19,88 voor categorie 3b) verminderd met het forfait van de structurele lastenverlaging, de hoge- of lagelonencomponent, een eventuele doelgroepvermindering en de sociale Maribel). Voor het 3e en 4e kwartaal van 2023 blijft uitstel van betaling van de RSZ-bijdragen mogelijk.
Tijdelijke werkloosheid energie Als jouw energiekosten minstens 3% van de toegevoegde waarde uitmaken en je energiefactuur is verdubbeld ten opzichte van die in 2021, dan kan je beroep doen op het stelsel ‘tijdelijke werkloosheid energie’. Voor de dagen van tijdelijke werkloosheid energie krijgt de medewerker een uitkering van 70 procent van het geplafonneerd gemiddeld brutoloon, verhoogd met een supplement van 6,10 euro per dag. Uitstel betaling woonkrediet Gezinnen kunnen bij hun bank of verzekeraar vragen naar een betaalpauze voor de aflossing van hun woonkrediet. Het gaat hier alleen om uitstel van de kapitaalaflossing, het intrestgedeelte moet blijvend betaald worden. Voorlopig geldt dit enkel voor hypothecair krediet van particulieren. Wij pleiten er alvast voor om dit ook toe te passen op de hoofdverblijfplaats van vzw’s.
Lampjes 2

Vlaamse maatregelen

Uit de Septemberverklaring van minister-president Jambon viel niet af te leiden of er specifieke maatregelen zouden komen om de financiële crisis in de cultuursector tegen te gaan. In de commissie cultuur (6 oktober 2022) pikten Katia Segers (Vooruit), Elisabeth Meuleman (Groen) en Stephanie D’Hose (Open VLD) de noodkreten op van verschillende geledingen in de brede cultuursector, inclusief die van De Federatie. Stephanie D’Hose (Open VLD) verwees naar de videoboodschap van minister Jambon tijdens Wascabi waarin hij pleitte voor globale maatregelen omdat de energiecrisis iedereen treft. Ze riep op om toch meer maatwerk te voorzien. In zijn antwoord verwees minister Jambon hoofdzakelijk naar de nu bestaande maatregelen (zie verder in dit artikel). Daarbij benadrukte hij wel dat de budgetten voor de bestaande instrumenten verhoogd werden met middelen uit het Vlaams Klimaatfonds en eerder ook al vanuit de relancemiddelen. Daarbovenop trekt hij voor 2023 ruim 15 miljoen euro uit: “In de begroting 2023 is een bedrag van 16 of 17 miljoen euro voorzien voor de ondersteuning van de energiefacturen van de cultuursector. De administratie is bezig met een billijke verdeling over de verschillende deelsectoren en cultuurhuizen”. Wij pleiten er alvast voor om bij die verdeling het sociaal-cultureel werk en de amateurkunsten niet over het hoofd te zien.
In de begroting 2023 is een bedrag van 16 à 17 miljoen euro voorzien voor de ondersteuning van de energiefacturen van de cultuursector. De administratie is bezig met een billijke verdeling over de verschillende deelsectoren en cultuurhuizen
Minister Jambon
Jambon Septemberverklaring
Parlementsleden Meuleman en Segers beklemtoonden dat de belangrijkste vraag én de beste maatregel om sociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties te helpen, het volledig indexeren van de werkingssubsidies is. Die deur gooide minister Jambon krachtig dicht: "Het volledig indexeren van werkingssubsidies is op dit moment niet voorzien in de maatregelen. Dat gaan we niet doen", stelde hij. Het blijft dus uitkijken naar de verdeling van die 16 à 17 miljoen voor 2023.
Het volledig indexeren van werkingssubsidies is op dit moment niet voorzien in de maatregelen. Dat gaan we niet doen
Minister Jambon
Energielening Cultuur en Jeugd Sinds 2018 kan je als cultuur- of jeugdorganisatie een beroep doen op een renteloze energielening voor het plaatsen van zonnepanelen op je eigen infrastructuur. Alle info is te vinden op de website van het Departement Cultuur, Jeugd en Media en in dit artikel. Het zou goed zijn mochten deze lening ook gebruikt kunnen worden voor andere energiebesparende ingrepen. Minister Jambon gaf in de parlementaire commissie (6 oktober) aan dat deze piste momenteel onderzocht wordt, maar liet ook uitschijnen dat dit jammer genoeg nog niet voor morgen is.
Premies voor energiebesparende investeringen in niet-woongebouwen De premies voor energiebesparende investeringen en investeringen in hernieuwbare energie gelden voor ondernemingen, maar ook voor vzw’s die aangesloten zijn op het elektriciteitsnet van Fluvius. Zo zijn er premies voor dakisolatie, hoogrendementsbeglazing, het plaatsen van een zonneboiler en zonnepanelen en nog veel meer ingrepen. Deze premies kunnen niet langer via Fluvius aangevraagd worden, maar wel via Mijn VerbouwPremie. Terwijl de doelgroep voor deze premie uitgebreid wordt door het optrekken van de inkomensgrenzen, mikken deze premies echter vooral op investeringen of audits om serieuze ingrepen te doen. Alle info is te vinden op deze website van de Vlaamse overheid. Soms wil/moet je eerst een audit uitvoeren voor je gebouw of lokaal. De kosten voor een dergelijke audit kan je voor 60% terugkrijgen van de Vlaamse overheid als die audit kadert in een aanvraag voor een sectorale investeringssubsidie (zie hieronder). Minister Jambon bevestigde dit in de parlementaire commissie cultuur.
Sinds september 2022 is er ook de Mijn VerbouwLening. Met deze renteloze lening tot 60.000euro kunnen ook vzw's renovaties financieren die zowel focussen op woningkwaliteit als op het verbeteren van de energieprestaties.
Overbruggingslening / Cultuurkrediet Sinds februari 2022 kan je via Vlaio een overbruggingslening aanvragen als je liquiditeitsproblemen hebt omwille van de corona- en energiecrisis. Het zijn voordelige leningen (1,5 procent intrest) waarmee een vzw tot maximaal tot 200.000 euro kan ontlenen. Voor middelgrote ondernemingen gaat het om maximaal 400.000 euro. Kan je niet (meer) lenen bij een bank, dan kan je misschien terecht bij Cultuurkrediet: "Het Cultuurkrediet is aanvullend op een bankfinanciering. Dat betekent dat wanneer je aanvraag in aanmerking komt voor een bankkrediet, we je eerst naar je reguliere bank zullen doorverwijzen. Je kan een Cultuurkrediet wel combineren met een bankkrediet". Meer info hierover vind je op de website van Hefboom.

Lokale maatregelen?

Welke openheid kan de lokale overheid aan de dag leggen om deze onvoorspelbare tijden door te komen? Welke maatregelen kunnen ze nemen? In dit artikel doen we alvast enkele suggesties. Uit een bevraging van Radio 2 bleek dat een 50-tal gemeenten specifieke maatregelen nemen ten aanzien van het verenigingsleven. We polsten bij enkelen wat zij precies deden en goten het in dit artikel.

Ook relevant

Intussen zijn er nog andere fondsen of maatregelen waarop je als organisatie mogelijks beroep kan doen. Zo kunnen sociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties met eigen infrastructuur vanaf juni 2022 investeringssubsidies aanvragen als die zich specifiek richten op duurzaamheid, veiligheid of toegankelijkheid. Alle info vind je in dit artikel en op de website van het departement Cultuur, Jeugd en Media. Daarnaast kan je bekijken of het nieuw opgerichte Impact Together (BNP Paribas Fortis en Koning Boudewijnstichting) iets voor jouw organisatie is. Via ondersteuning en begeleiding gedurende drie jaar wil men de interne werking van organisaties optimaliseren. Je kan bijvoorbeeld financiering krijgen voor externe consultancy maar ook investeringen die de strategie versterken, worden (deels) gefinancierd. Alle info vind je op de website van de Koning Boudewijnstichting.

Organisaties die rechtstreeks werken met mensen in armoede, kunnen een project indienen bij de Koning Boudewijnstichting. Door een versnelde en vereenvoudigde procedure wil die zo snel mogelijk middelen toekennen aan organisaties die armoede bestrijden, zodat ze hun doelpubliek kunnen blijven opvangen, ondersteunen en begeleiden. Want organisaties die met mensen in armoede werken zien het aantal kwetsbare mensen toenemen. Tegelijk ervaren de verenigingen zelf ook financiële moeilijkheden door stijgende kosten. Kom je in aanmerking, haast je dan naar deze website.
Ben je actief bezig met fondsenwerving en verwacht of merk je al een terugval van het aantal donaties? Dan kan je het gratis webinar en uitwisselingsmoment "Fondsenwerving in tijden van crisis- tips & tricks" volgen op 17 november, van 10u30 tot 12u. Meer info op de website van Fundraisers Alliance Belgium. Als organisatie kan je ongetwijfeld ook nog stappen zetten om je energieverbruik te temperen. Pulse Transitienetwerk bundelt op Cultuurzaam heel wat inspiratie en tips daarvoor. De initiatieven van Pulse richten zich momenteel voornamelijk op de jeugdsector, maar ze bekijken hoe ze die ondersteuning kunnen uitbreiden naar de sectoren cultuur en media. Zo werken ze nu aan een nota met beleidsaanbevelingen voor het verduurzamen van infrastructuur, voor het kabinet Jambon en het departement Cultuur, Jeugd en Media.
Waar kan je intussen zelf mee aan de slag? Lees hier enkele tips.

Onze suggesties

Sociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties kunnen dus al beroep doen op enkele ondersteuningsmaatregelen, maar het gros van de maatregelen mikt steevast op gezinnen en bedrijven. Vzw's komen dan al te vaak niet in aanmerking, terwijl ze minstens evenveel moeilijkheden ervaren met tal van stijgende kosten. Daarom
  • vragen we dat steun voor bedrijven in moeilijkheden ook toegankelijk is voor sociaal-culturele en amateurkunstenorganisaties.
  • moet de gratis energiecoaching en energiescan die nu enkel mogelijk is voor jeugdlokalen, uitgebreid worden naar andere verenigingslokalen.
  • moet de bestaande renteloze energielening voor cultuur- en jeugdinfrastructuur ook gebruikt kunnen worden voor andere energiebesparende maatregelen dan enkel zonnepanelen.
  • moeten samenaankopen van materialen ondersteund worden. Op korte termijn zijn er concrete winsten te halen uit quick win-maatregelen die voor heel wat organisaties directe impact op hun verbruik zouden hebben. Door bijvoorbeeld programmeerbare warmte-installatie of het plaatsen van dak-/muurisolatie. Naast het beschikbaar stellen van financiële middelen om deze investering te doen zouden ook groepsaankopen van materialen hierin een sterke ondersteuning kunnen bieden aan organisaties.
Met enige creativiteit kan er ook gedacht worden aan een sociaal tarief voor verenigingen. Of een vast tarief voor het 'basisverbruik' van verenigingen. Of een huurpremie voorzien voor organisaties enz. De Federatie is graag bereid om hierover in gesprek te gaan.
    Bart Verhaeghe Neem contact op met Bart